|
 
باتوجه به اينكه كانال پاناما به جهت تردد كم كشتى ها از اين كانال براى دريانوردان كمى ناشناخته است، آقاى يزدان رضايى افسر مهندس الكترونيك كشتى ايران بجنورد با همكارى كاپيتان كسرى پاكروان فرمانده اين كشتى هنگام عبور كشتى ايران بجنورد از اين كانال، با گرفتن عكس و جمع آورى اطلاعات، گزارش مفيدى از موقعيت جغرافيايى و ويژگى هاى كانال پاناما را تهيه و به دفتر نشريه ارسال كردهاند، كه به شرح ذيل از نظرتان مى گذرد:
كانال پاناما
كانال پاناما با 80 كيلومتر(50 مايل) اقيانوس اطلس و اقيانوس آرام را به هم متصل كرده است.
اين كانال در پايين ترين سطح ممكن بين دامنه هاى سرزمين كوهستانى و باريكى كه آمريكاى شمالى و جنوبى را به هم وصل كرده، احداث شده است.
ارتفاع اصلى اين سرزمين از سطح دريا 90 متر مى باشد.
به طور متوسط هر كشتى طول كانال را در مدت 8 تا 10 ساعت طى مى كند و در اين مدت كاركنان كشتى ها مى توانند يكى از زيبا ترين و مدرنترين طراحى هاى مهندسى را ببينند.
قسمت هاى اصلى اين كانال عبارتند از : درياچه گاتن ((Gatun lak)), بريدگى گيلارد (Gaillard cut) و 3 سد متحرك (lock) به نام هاى ميرا فلورس : پدرو ميگوئل و گاتن (Mira flores, Pedro Miguel, Gatun) .
كه خلاصه اى از هر كدام از اين قسمت ها ارائه مى گردد.
حوضچه سد هاى متحرك (The Locks):
سد هاى متحرك (حوضچه) در اين آبراه همانند آسانسور، كشتى ها را به ارتفاع هاى مورد نظر بالا و پايين مى برند. در اين حوضچه ها سطح آب توسط پمپ هاى قوى كم و زياد مى شود.
هر سد داراى محفظه هايى (Chambers) است كه اين عمل را ميسر مى سازند و داراى دريچههايى هستند كه كشتى ها وارد آن مى شوند و سپس با اضافه يا كم كردن آب عمل تغيير ارتفاع انجام مى شود.
به طور كلى هنگام ورود به كانال پاناما از طرف اقيانوس اطلس و اقيانوس آرام ، كشتى بايد 26 متر از سطح دريا بالا بيايد تا سطح ارتفاع درياچه گاتن در وسط آبراه باشد. اين امر توسط سه lock اصلى انجام مى شود.
در داخل اين حوضچه ها به علت عرض كم آنها، عمليات به وسيله لوكوموتيو هاى قوى جهت كشيدن كشتى به داخل حوضچه انجام مى شود. به اين ترتيب كه در مدخل هر lock توسط سيم بكسل هاى قوى از جلو و پاشنه : كشتى به اين لوكوموتيو ها متصل مى شود و سپس لوكوموتيوها با نيروى زياد و سرعت يكنواخت، كشتى را به داخل حوضچه هدايت مى كنند.
در هر حوضچه حدودا 6 لوكوموتيو براى هر كشتى در نظر گرفته ميشود كه در طول عمليات با كم و زياد كردن طول سيم بكسل ها از تصادم شناورها با بدنهى حوضچه جلوگيرى مى كنند.
لازم به ذكر است كه در كانال پاناما 200 راهنماى ورزيده وجود دارند كه اين عمليات را به كمك فرماندهان كشتى ها رهبرى مى كنند.
تعداد راهنما ها بستگى به طول كشتى دارد كه براى كشتى ايران بجنورد با طول 225 متر، 2 راهنما در نظر گرفته شده بود. همچنين در هر تردد، حدود 25 نفر كارگر محلى (Mooring Men) براى باز و بسته كردن سيم هاى بكسل بر روى كشتى فعاليت دارند.
هر lock از محفظه هاى (chambers) 53/33 متر عرض و 8/304 متر طول تشكيل شده است.
به همين دليل كشتى ها براى عبور از كانال محدوديت هايى دارند:
حداكثر عرض كشتى براى عبور از كانال : 30/32 متر، حداكثر آبخور (Draft) جهت عبور از كانال : 04/12 متر در آب شيرين منطقه استوايى (Tropical Fresh Water) و حداكثر طول كشتى براى عبور از كانال : 1/294 متر مى باشد.
درياچه و سد گاتن (Gatun Lake and Dam) :
طول درياچه گاتن 8/37 كيلو متر است و بين دو سد متحرك ″گاتن″ و ″ميرا فلورس″ واقع شده است. مساحت اين درياچه 423 كيلو متر مربع و ارتفاع آن از سطح دريا 26 متر است.
ميزان آب اين درياچه توسط سد گاتن كه بر روى ذخاير آبى در كوه مجاور احداث شده است، كنترل مى شود.
سد گاتن داراى 800 متر عرض و دهانه اى با 48/30 متر است و ارتفاع آن از سطح دريا 32 متر ميباشد: يعنى 6 متر بالاتر از سطح درياچه گاتن.
به جهت افزايش حجم آب در درياچه گاتن، دولت پاناما در سال 2002به لايروبى اين درياچه اقدام كرد كه در طول عمليات لايروبى، 7/6 ميليون متر مكعب گل و لاى از عمق درياچه برداشته شد.
با اين اقدام علاوه بر امكان حركت كشتى ها با آبخور بالا، ذخاير خوبى نيز جهت استفاده هاى كشاورزى و آب آشاميدنى ساكنين به دست آمد.
بريدگى گيلارد (Gaillard Cut) :
در قسمتى از آبراه پاناما بريدگى گيلارد قرار گرفته كه در سال 1915 توسط مهندس ديويد گيلارد ايجاد گرديده است.
طول بريدگى گيلارد 7/13 كيلو متر است كه از برش صخره هاى سر راه بوجود آمده. عرض اين كانال در ابتدا 92 متر بود كه در طول زمان به 222 متر رسيده و همين امر باعث شده است تا دو كشتى بزرگ بتوانند از كنار هم به راحتى عبور كنند . هم اكنون تلاش براى اضافه كردن اين عرض ادامه دارد.
در طول ساليان مختلف اقدامات زيادى براى بهبود تردد كشتى ها صورت گرفته است، از جمله:
بزرگتر كردن ابعاد كانال از نظر عمق ، عرض و طول.
تعويض دوره اى دستگاه ها و قطعات سدهاى متحرك.
كنترل كشتى ها با استفاده از فناورى ماهوارهاى و كامپيوترى.
به كار گيرى يدك كش ها و لوكوموتيو هاى قوى تر.
استفاده از لوكوموتيوهاى جديد و پر قدرت جهت كشيدن كشتى ها به داخل (Lock) باعث بالا رفتن سرعت و دقت در امور تردد در كانال گرديده است.
كشتى ها در هر سد متحرك توسط لوكوموتيو ها كه بر روى دو ريل در دو طرف كشتى حركت مى كنند به داخل (Lock) هدايت مى شوند.
هزينه نگه دارى كانال پاناما زياد است اما در عوض درآمد خوبى براى كشور پاناما دارد.
طبق آمار، ادارهى كانال سالى 100 ميليون دلار هزينه در بر دارد ولى با توجه به عبور روزانه حدود 43 كشتى از آبراه ، اين هزينه جبران مى شود و به علاوه منفعت خوبى هم به همراه دارد.
درآمد خالص دولت پاناما در طول 5 سال گذشته، ازكانال پاناما بدين قرار اعلام شده است:
سال 2000 : 8/166 ميليون دلار
سال 2001 : 2/215 ميليون دلار
سال 2002 : 6/270 ميليون دلار
سال 2003 : 5/293 ميليون دلار
سال 2004 : 2/386 ميليون دلار
در پايان نكات جالبى در مورد كانال از نظرتان ميگذرد:
ـ كشتى جنگى آنكان در 15 آگوست 1914، اولين عبور را از كانال پاناما انجام داد.
ـ در سال 2004 تعداد 14035 كشتى از كانال عبور كردهاند كه تناژ خالص آنها بالغ بر 9/266 ميليون تن بوده است.
ـ كمترين حق ترانزيت توسط آقاى ريچارد هاليبرتون در سال 1928 بوده كه طول كانال را با شنا طى كرده است. او براى اين منظورتنها 36 سنت پرداخت كرد.
ـ كشتى تانكر آركو تگزاس (Arco Texas) با داشتن 65 هزار و 299 تن محموله نفتى، ركورد حمل بيشترين مقدار بار را در كانال پاناما دارد.
ـ طويل ترين كشتى كه كانال پاناما را طى كرده، كشتى ماركونا پروسپوكتر با طول 299 متر و عرض 6/32 متر بوده است.
ـ ناو جنگى نيوجرسى، عريض ترين شناورى بوده كه از اين كانال عبور كرده است. طول اين كشتى 2/294 و عرض آن 91/32 متر بوده است.
ـ سريعترين عبور از كانال مربوط به كشتى جنگى پيگاسوس (Pegasus) است كه در سال 1979 در مدت 2 ساعت و 41 دقيقه از كانال پاناما عبور كرده است.
و بالاخره كشتى ايران بجنورد در تاريخ 7 ژانويه 2006 در مدت 10 ساعت از كانال پاناما عبور كرد.
در طول اين كانال، مكان هايى جهت نشستن توريست ها براى تماشا به چشم مى خورند.
عبور از كانال پاناما به جهت مناظر جالب و سبك مهندسى خاص، براى هر دريانورد جذاب است.
| 
